Written by: GELUKKIG OUD WORDEN HHH ZOOMS IN

Schermafbeelding 2020-07-06 om 14.21.52
Schermafbeelding 2020-07-06 om 14.23.05
Schermafbeelding 2020-07-06 om 14.21.36
Schermafbeelding 2020-07-06 om 14.21.43
health hub zoomt in logo

Ontwerper Joost van Wijmen | ontmoetingen over het veranderend lichaam

Jarenlang werkte Joost van Wijmen als kostuumontwerper. Maar na twee decennia wilde hij zijn expertise anders inzetten. En dus nam hij al zijn kennis over het veranderen van het uiterlijk en met name het lichaam mee om als social designer binnen de zorg aan de slag te gaan. “Je lichaam is gekoppeld aan het zijn, aan wie je bent en hoe je je voelt. Via het lichaam kom ik dicht bij de kern van het leven.”

“Als kostuumontwerper verander je het uiterlijk van een ander om daarmee een verhaal te vertellen. Je grijpt in op het lichaam en het lichaamsbewustzijn van de ander, door het lichaam bijvoorbeeld op te meten of iets aan te trekken. Ik werd nieuwsgierig naar het moment waarop dat lichaam verandert en wat voor impact dat heeft op hoe jij je voelt, maar ook naar hoe anderen dan met jou omgaan. En ik vroeg me af wat er gebeurt als je op intieme basis werkt met andermans lichaam. Dat ligt aan de basis van mijn werk als social designer.”

Met die vragen in het achterhoofd begon Joost zijn carrière als social designer in de zorg. In zijn project ENCOUNTER, dat bestaat uit meerdere delen, ontwerpt Joost verschillende ontmoetingen tussen mensen waarbij het veranderend lichaam centraal staat. Zo vroeg hij tijdens het ENCOUNTER#6 project mensen naar hun littekens. “Ik tekende de littekens over en ging ze naborduren. Door mensen te vragen naar het litteken, delen ze iets intiems wat ze misschien normaliter niet delen omdat het niet relevant is of een taboe is. Maar door te vragen naar de littekens en deze te visualiseren door het borduursel, wordt de ander uitgenodigd om te reflecteren op zijn of haar lichaam.”

Inmiddels heeft Joost ENCOUNTER#7 afgerond en is hij bezig met de voorbereidingen voor de volgende delen. In deze video legt Joost uit wat zijn laatste afgeronde project, ENCOUNTER#7, inhoudt:

Naast de tijdlijnen die Joost de ouderen laat tekenen, vroeg hij tijdens ENCOUNTER#7 ook deelnemers met andere leeftijden hun levensloop vast te leggen. “Ik vind het mooi om die tijdsbalken met elkaar te vergelijken. De ouderen zijn experts op het gebied van leven en het veranderend lichaam en kunnen jongere generaties van leren. 

Joost geeft uitleg bij een van de tijdbalken.

Ik werk ook als docent en zie best veel jongeren die kampen met burn-out klachten, omdat het leven veel van hen vraagt. De ouderen kunnen de jongeren leren dat het leven vanzelf gaat, het een keer ophoudt en dat het is verbonden met risico’s. Dat maakt het leven mooi en soms ook ondraaglijk. Dat is een onderdeel van het leven.” In ENCOUNTER#8 wil Joost die ‘intergenerationele’ aanpak, waarbij juist verschillende generaties met elkaar in gesprek gaan, verder uitdiepen.

Methode

Volgens Joost is de methode van ENCOUNTER zo succesvol omdat je op een andere manier informatie verkrijgt. “De deelnemer voelt zich gezien door het delen van de soms intieme verhalen. Hij of zij vertelt informatie die normaliter niet zo snel aan bod komt. En die informatie werkt goed op tal van niveaus. Van deelnemer tot familielid en van zorgprofessional tot beleidsmaker. Het kan bijvoorbeeld ook helpen bij maatschappelijke vraagstukken, bijvoorbeeld over hoe we de zorg moeten inrichten.”

In onderstaande video legt Joost uit welk doel hij heeft met zijn project Encounter en hoe hij denkt over de rol van de creatieve sector in de zorg:

ENCOUNTER#100?

Inmiddels is Joost druk bezig met de voorbereiding van ENCOUNTER#8, echter gooide corona roet in het eten. “Maar het project is alleen maar urgenter geworden door corona. Nu is enorm voelbaar hoe kwetsbaar ons lichaam is en wat dat met ons doet.” ENCOUNTER#7 was een pilot voor ENCOUNTER#8, waarin hij ook samenwerkt met de Leyden Academy. “Ik wil ENCOUNTER#7 opschalen; de methode met het voeren van gesprekken en het tekenen van tijdsbalken uitbreiden en doorontwikkelen. Ik wil dat bewoners/ouderen zelf de experts worden om deze methode uit te voeren, ik ga er dus als designer tussenuit.” ENCOUNTER#8 zou in het najaar worden gerealiseerd, maar dat wordt door corona nu aangepast. “Ik kom nu een zorginstelling maar heel beperkt in.”

Corona bracht hem op het idee voor ENCOUNTER#9. Zoals Joost al eerder benoemde wil hij meer gaan inzetten op een ‘intergenerationele’ aanpak, waarbij ouderen als experts met jongeren in gesprek kunnen gaan. “In ENCOUNTER#9 wilde ik jongeren en ouderen brieven naar elkaar laten schrijven. Maar dat vraagt om de juiste begeleiding en de juiste benadering van de deelnemers. Wanneer ik dit nu te haastig realiseer met het oog op de waan van de dag, dan schiet het zijn doel voorbij.”

Hoeveel delen van ENCOUNTER er nog gaan volgen? Joost heeft geen idee. “Ik had nooit verwacht dat ik hier zo lang mee bezig zou gaan. Dat is ook het mooie van het project vind ik. Ik heb de ambitie om het iedere keer door te ontwikkelen. Zolang de urgentie en noodzaak er is bij partners en participanten, ga ik door.”

Benieuwd naar alle ENCOUNTER delen? Zie onderstaande video:

Last modified: 8 juli 2020