Written by: PRETTIGER LEREN EN WERKEN HHH ZOOMS IN

dsBuffer.bmp-1-6
ext
Voedselapotheek
Schermafbeelding 2020-05-26 om 14.06.15
health hub zoomt in logo

Maartje van Boekholt | Van idea naar I do: over vernieuwend werken in de zorg

“Zoals de zorg nu is ingericht, zo kunnen we het over tien jaar niet meer doen”, zegt Maartje van Boekholt, werkzaam bij zorgorganisatie Reinaerde. “Daar hebben we het geld en de mensen niet voor. Dus we moeten kijken naar hoe we het werken in de zorg op een andere manier kunnen inrichten. We leggen nu vooral de nadruk op technologische innovaties. Maar hoe maak je dat mensen iets willen veranderen?” En daar komt sociaal innoveren volgens Maartje om de hoek kijken. “Meer dan 70 procent van de ideeën voor vernieuwing liggen op de werkvloer, bij de mensen die het dagelijkse werk doen. Als het gaat om innovatie, is voor dat stukje nog onvoldoende aandacht.”

Maartje van Boekholt, van oorsprong arbeids- en organisatiepsycholoog, is ‘kwartiermaker innovatie’ bij zorgorganisatie Reinaerde, een organisatie voor mensen met allerlei vormen van beperking. “Reinaerde had een aantal vraagstukken en dacht dat ik daar met mijn achtergrond en ervaring iets in kon betekenen.” Gaandeweg verschoof haar werk richting innovatie, vanuit het geloof dat er op een andere manier naar de uitdagingen in de zorg gekeken moet worden. Toen Maartje binnen Reinaerde de opdracht kreeg om een nieuwe visie rondom innovatie te ontwikkelen, kwam dat geloof goed van pas. 

Maartje van Boekholt 1

“Vanuit mijn rol als kwartiermaker heb ik nu soms het bordje van Maartje de innovator boven mijn hoofd, terwijl ik mezelf absoluut niet zo zie en ik ook niet de meest creatieve ideeën heb. Maar wat misschien wel heel erg nodig is bij vernieuwing in de zorg, is vanuit een ander perspectief kunnen kijken. En dat is misschien wel juist wat ik kan brengen, omdat ik niet uit de zorg kom. Die andere achtergrond heeft z’n kracht. Ik kan rollen vervullen als de luis in de pels, als de tegendenker, maar ook bijvoorbeeld als de aanjager, trekker en procesbegeleider van trajecten.”

Vernieuwend werken in de zorg

 “Vanuit mijn achtergrond als arbeidspsycholoog ervaar ik dat bij innoveren tot nu toe vaak de nadruk wordt gelegd op technologische innovaties zoals apps, virtual reality en robots. Maar we zien dat dat niet voldoende is. We moeten ook kijken naar hoe de zorg is georganiseerd, hoe het werk is ingericht en hoe het gedrag van cliënten en medewerkers is. Hoe kunnen we vernieuwen en het werk beter laten aansluiten bij complexere zorgvragen en de veranderende behoeften van de cliënten? En hoe kunnen we vernieuwen en beter in staat zijn om om te gaan met minder aanbod van goed opgeleid personeel? Of je dat vernieuwen nou innovatie of vernieuwend werken noemt, is mij om het even.”

Maartje legt uit wat sociaal innoveren, ofwel vernieuwend werken, inhoudt en waarom zij daarin gelooft.

In haar zoektocht naar een andere manier van innoveren, was één van Maartjes overtuigingen dat je mensen van de werkvloer moet betrekken bij het proces. “Ik wist dat zeventig procent van de ideeën voor vernieuwing op de werkvloer liggen, maar dat moet je wel zien. Mensen moeten het gevoel hebben dat zij kunnen bijdragen aan verandering en ze moeten ook de juiste mindset hebben om het gewoon te gaan doen. Als het gaat om innoveren, is voor dat stuk nog te weinig aandacht.”

Maartje zocht daarom naar iets wat kon ondersteunen in die mindset en tegelijkertijd ook iets zou opleveren qua vernieuwing. Ze kon niets vinden wat passend was, totdat ze stuitte op een leergang voor havenmedewerkers. “Ondanks dat dat een andere branche lijkt, zag ik overeenkomsten. Want net als havenmedewerkers staan medewerkers van Reinaerde met hun voeten in de klei.” Maartje zocht contact met de mede-ontwikkelaar van de leergang, wetenschapper en bedrijfskundige Niels van der Weerdt, die ook nauw betrokken is bij het centrum voor sociale innovatie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en veel onderzoeken heeft gedaan naar sociale innovatie en de effecten daarvan. “Ik dacht: zoiets hebben we, in aangepaste vorm, nodig in de zorg.”

Samen bedachten ze het traject ‘Vernieuwend werken in de zorg’. “Tijdens dat traject kunnen medewerkers in de zorg samen met hun leidinggevenden of coördinatoren kennis opdoen over organiseren en vernieuwen. Ze leren vaardigheden aan om vernieuwingen in de praktijk te brengen en ook wordt aandacht besteed aan een passende mindset. De deelnemers gaan zelf actief aan de gang met het uitwerken van een vernieuwingsidee en zetten dat om in een concrete verandering. Dus eigenlijk van ‘idea’ naar ‘I do!’. Zo levert het de organisatie en de mensen die zorg ontvangen ook iets op.”

Benieuwd naar het traject ‘Vernieuwend werken in de zorg’? In deze presentatie vertelt Maartje hoe zij deelnemers leert om van ‘idea’ naar ‘i do!’ te komen. Welke ingrediënten zijn er nodig om sociale innovatie te laten slagen? Maartje licht een tipje van de sluier op:

“Innoveren kun je niet alleen”

Vernieuwend Werken in de Zorg is inmiddels een belangrijk onderdeel geworden van de visie en strategie binnen Reinaerde, naast alle andere trajecten die Reinaerde aflegt om te innoveren. “Reinaerde heeft de visie, als het gaat om innoveren in het zorgveld, dat we dingen samen moeten doen. Innoveren kun je niet alleen, dus dat doen we per definitie met partners, netwerkpartners,” aldus Maartje. Daarom is Reinaerde nu samen met acht andere organisaties een pilot van Vernieuwend Werken gestart. “We hebben deze leergang zeker niet alleen voor Reinaerde ontwikkeld! Natuurlijk willen we dat het effectief is voor Reinaerde en voor de medewerkers die meedoen. Maar we geloven dat als we hen met een aantal andere organisaties samenbrengen dat dat een positief effect heeft.”

Wat het traject de deelnemers moet opleveren, is volgens Maartje tweeledig: “Ik hoop dat het ze de mindset en vaardigheden oplevert om in de toekomst zelf om te kunnen gaan met de uitdagingen die ze op hun werk tegenkomen en dat ze het vermogen krijgen om hiernaar te handelen. Tegelijkertijd is het ook de bedoeling dat het een organisatie concrete oplossingen oplevert die al geprobeerd en getoetst zijn en die een organisatie en de medewerkers verder kunnen brengen.”

De resultaten van het traject laten nog even op zich wachten. “We zijn van start gegaan op 11 maart en een paar dagen later gooide corona roet in het eten. We hebben het traject dus op moeten schuiven. Toch vind ik wel dat er al een resultaat is. Want dat acht organisaties in tijden van krapte op de arbeidsmarkt medewerkers en hun leidinggevenden laten meedoen en hier tijd voor maken, is denk ik al een resultaat op zich.”

Tot slot vertelt Maartje welke vraagstukken in de zorg met haar methode aangepakt kunnen worden

Last modified: 30 juni 2020