Written by: WAARDIG STERVEN

Candle flame light at night with bokeh on dark background
Old couple holding hands
Family laying flowers on the grave
Heartbroken elderly woman holding he husbands wedding ring
health hub zoomt in logo

BERT BUIZERT | een gesprek met patiënten over de laatste levensfase
praten is complex

Hoe voer je als zorgprofessional met je cliënten/patiënten gesprekken over de laatste levensfase? Met die vraag houdt Bert Buizert zich al twaalf jaar bezig als directeur van Stichting STEM, Sterven op je Eigen Manier.

In deze coronatijd lijkt het gesprek over de dood urgenter dan ooit. Bert praat ons bij over zijn werk, wat we kunnen leren van de coronacrisis en welke rol er in dit geheel is weggelegd voor de creatieve industrie.

Ruim vijftig procent van de mensen praat niet of nauwelijks over zijn of haar eigen dood. Dat blijkt uit een recent onderzoek. “Voor veel mensen is het een ingewikkeld onderwerp. Zij vinden het moeilijk om over hun eigen eindigheid te praten, maar ook over de eindigheid van hun partner. Het levert ongemak en verdriet op”, zegt Bert.

Maar niet alleen voor patiënten/cliënten is het lastig om over hun eigen dood te praten, voor veel zorgprofessionals is een gesprek over de laatste levensfase óók moeilijk.

En daar komt Stichting STEM in beeld. Zij trainen verschillende groepen uit de zorg, van medisch specialisten tot vrijwilligers, die meer willen weten en meer willen kunnen op het gebied van contact over de laatste levensfase. “We trainen ze door ze aan de ene kant te laten kijken naar wat hun eigen gedachten en overtuigingen zijn over hun eigen laatste levensfase en welke invloed dat heeft op het contact met patiënten, cliënten en collega’s. Dus een stuk bewustwording. Aan de andere kant bespreken we hoe ze daarover nu in contact zijn met een ander.” STEM biedt vervolgens handvatten om het gesprek op een andere manier aan te gaan.

Want hoe zorg je als zorgprofessional bijvoorbeeld voor een waardig afscheid? De coronacrisis confronteert helaas heel veel mensen met deze vraag. Volgens Bert is hierin een grote en belangrijke rol weggelegd voor de creatieve industrie. “Als je nu in Nederland kijkt naar de mensen die de zorg het makkelijkste weten te vinden, dan zijn het mensen die intelligent zijn en regievaardig. Mensen die weten wat ze willen, kunnen goed kiezen. Maar ruim de helft van de mensen heeft problemen met regievoering in de laatste fase. De creatieve industrie kan meehelpen en meedenken voor mensen die niet zo goed weten wat ze willen, of die zich niet zo goed kunnen uitspreken.”

In deze video geeft Bert voorbeelden van manieren waarop de creatieve industrie kan helpen bij een waardig afscheid:

Er kan volgens Bert veel geleerd worden van deze crisis, maar op dit moment liggen de werkzaamheden van stichting STEM nagenoeg stil, op een paar online trainingen na. Bijvoorbeeld voor praktijkondersteuners bij huisartsen die mensen moeten bellen om te vragen hoe het gaat en of zij erover nagedacht hebben wat zij zouden willen wanneer de laatste levensfase door corona ineens aanbreekt. Maar verder dan dat gaat het niet, want de meeste zorgmedewerkers hebben nu ál hun energie nodig om alle patiënten zo goed mogelijk op te vangen.

Of de coronacrisis iets gaat veranderen aan het contact dat mensen hebben over de laatste levensfase weet Bert niet. “Uit onderzoek weten we dat als een bekende overlijdt, de impuls om over de eigen sterfelijkheid te praten enkele weken duurt, maar dan suddert het weer weg.” Of deze crisis daar verandering in gaat brengen is dus nog maar de vraag.

Wat kunnen we leren van de coronacrisis? Dat vertelt Bert in de volgende video. Ook geeft hij advies aan zorgprofessionals.

Last modified: 3 mei 2020